Aard van het beestje

Cambodja, Phnom Penh -

De vrouw kijkt recht voor zich uit. Op haar schoot zit haar kind. Als je goed kijkt, zie je één traan halverwege haar wang. Ze zit onnatuurlijk kaarsrecht en kan ook niet anders. Ze mag niet bewegen en zou het ook niet kunnen als ze dat zou willen. Ze zit vastgebonden op een stoel tegen een ijzeren pin aangedrukt. Zo moet ze poseren voor de camera. Haar intuïtie zegt haar dat, zodra de foto is getrokken, ze van haar kind zal worden gescheiden. Voorgoed.

Het is een foto die me bijblijft, één van de vele foto’s die hier in het Tuol Sleng Genocide Museum worden tentoongesteld. Tuol Sleng, of S-21, was één van de vele gevangenissen in het Cambodia van de Khmer Rouge. In dit voormalige schoolgebouw in een buitenwijk van Phnom Penh werden ruim 12,000 “vijandige elementen” – inclusief alle (!) familieleden – gevangen gehouden, mishandeld, ondervraagd en gefolterd. ‘s Nachts werden de uitgemergelde gevangenen gedeporteerd naar het platteland van Choeng Ek, beter bekend als een van vele massagraven van “the killing fields”, zo’n 15 km buiten de stad.

De barbaarsheid van S-21 tart alle verbeelding. Kinderen en baby’s huilen, vragen aandacht en verzorging, wat nefast is voor de vlotte werking van zo’n kamp. Zij waren daarom vaak de eerste slachtoffers uit een lading nieuwkomelingen. Ze werden met het hoofd tegen de muur gegooid of omhoog geworpen en op de bajonet gespiest. Iets trager ging het bij diegenen die ondervraagd moesten worden en waarvan het Angkar regime een geschreven biecht wilde bekomen. Bij de vrouwen werden bijvoorbeeld de tepels opengereten en vervolgens gevuld met schorpioenen, die speciaal voor dit doeleinde in bamboekooitjes werden verzameld. Men durfde ook wel eens nagels uittrekken en de wonden overgieten met alcohol of zuur. De turntoestellen op het voormalige speelplein bleken uiterst handig voor het ophijsen van gevangenen. De handen op de rug gebonden en opgehangen aan het klimrek, werden de schouders uit de kom gedwongen. Als dat je nog niet tot een valse verklaring kon bewegen, dan restten er nog de emmers gevuld met uitwerpselen voor een rondje drinken-of-zinken. De cipiers van S-21 waren vaak kinderen tussen de 10 en 15 jaar die zelf in gevangenschap leefden. Door hun ervaringen in de burgeroorlog en hun verblijf in S-21 konden zij een voorheen ongekende wreedheid aan de dag leggen. Om de geheimhouding van de gevangenispraktijken te verzekeren, werden ook de cipiers en beulen na verloop van tijd omgebracht en vervangen.

De man die deze hel orkestreerde, Political Potential, beter bekend als Pol Pot of Brother No. 1, heeft nooit een voet in dit complex binnengezet. Hij stierf een natuurlijke dood in het buurland Thailand in 1998. Enkele van zijn bondgenoten-Broeders maken deel uit van de huidige Cambodiaanse regering. Het is niet helemaal onbegrijpelijk dat de foto van Pol Pot in de tentoonstelling zwaar is beschadigd. De ogen zijn uit de foto gebrand, de kaken en mond bekrast met slogans van woede en haat. In het gastboek wordt nog volop met stenen geworpen en vingers gewezen naar het westen, naar alle denkbare buren en windstreken. De ene eist een Cambodiaans tribunaal, de andere gelooft alleen in een internationale rechtspleging, weer een ander twijfelt vol angst aan de dood van Pol Pot. Cambodia is nog niet klaar met helen.

Wat ik misschien nog het treurigste vond op deze dag, was het aanbod van de vriendelijke tuktuk chauffeur: ” Want to visit shooting range? Only 4 kilometers!” Blijkbaar kan je hier om de spreekwoordelijke hoek een rondje AK-47 ammunitie leegknallen op een plaatselijke koe. Begrijpe wie begrijpen kan.

Info: Documentation Center of Cambodia

Dit schreef Sarah op

2 reacties

  • Mijn ogen vullen zich weer met tranen. Tuol Sleng is het
    indrukwekkendste wat ik ooit heb gezien en wat ik hopelijk ooit zal
    zien. Je hebt het prachtig opgeschreven. Dank je wel.
    Onze taxichauffeur vroeg ons hetzelfde. Een groepje opgeschoten
    Amerikaanse jongens ging wel op het aanbod in. Tuol Sleng is hét
    symbool van het ultieme kwaad.

    Dit schreef Vasilis op 9 February' 06 om 14:25
  • inderdaad hemelstergend….alhoewel ik het nooit heb moeten zien.
    één passage deed me wel aan de folterprktijken die Sarah op mij
    uitoefende denken…
    de turnstaketsels in de tuin met name.
    Ooit dwong Sarah me om in de ringen te hangen met handen én voeten! En
    toen zei ze droogjes: en nu de handen lossen,Thomas!En het ergste van
    al: ik deed het.
    Ja, ja…Gruwelijke tijden!
    Nee, excuseer, ik liet me even gaan.
    Het moet inderdaad huiveringwekkend zijn om de Dood te voelen, in de
    lucht, de grond, foto’s, ogen van mensen…Zoals Vasilis al beaamde:
    Knap stuk, Saar!
    I’m proud of ya!
    ciao ciao
    thomas

    Dit schreef thomas op 11 February' 06 om 21:54